پایان نامه درباره بیمه ایران، جمهوری اسلامی، بيمه

آينده و معيشت خويش هستند . در نتيجه دولت در جهت حمايت از اين قشر، به موجب قانون، ايشان را زير چتر حمايت بيمه‏هاي اجتماعي قرار مي‏دهد. ويژگي بيمه هاي اجتماعي اين است كه اولاً شخص ديگري (كارفرما) در پرداخت قسمت اعظم حق بيمه مشاركت دارد و درصد كمتري را بيمه شده مي پردازد، ثانياً برخلاف بيمه‏هاي بازرگاني كه حق بيمه متناسب با ريسك تعيين مي‏شود، در بيمه‏هاي اجتماعي حق بيمه درصدي از حق و دستمزد بيمه شده است و ارتباطي با ريسك ندارد .
2- بيمه هاي بازرگاني (اختياري)
به بيمه هاي بازرگاني، «بيمه هاي اختياري» هم اطلاق می شود و در آن بيمه گذار به ميل خود و آزادانه به تهيه انواع پوشش هاي بيمه اي بازرگاني اقدام مي كند. در بيمه هاي بازرگاني، بيمه گذار و
بيمه گر در مقابل هم متعهد هستند: بيمه گر در مقابل دريافت حق بيمه از بيمه‏گذار، تأمين بيمه اي در اختيار وي قرار مي دهد. بيمه هاي بازرگاني، با توجه به نوع و طبيعت خطر، به دو دسته بزرگ بيمه هاي دريايي و غير دريايي تقسيم مي شود. تقسيم بندي ديگري كه تقريباً منسوخ شده و مورد استفاده نيست، تقسيم به بيمه‏هاي اموال و اشخاص است . بازارهايي نيز وجود دارند كه به موجب آن ها بيمه هاي بازرگاني به دو دسته بيمه هاي زندگي و غير زندگي تقسيم مي شوند. اصولاً بازارهاي بيمه اي با توجه به قوانين و مقررات بيمه اي و ساختار بازار از تقسيم بندي هاي مختلف استفاده مي كنند. در يك تقسيم بندي كلي مي توان بيمه هاي بازرگاني را به بيمه هاي اشياء، مسئوليت، زيان پولي و بيمه اشخاص تقسيم بندي كرد .

2-1-7- نظريه سوداگران و توسعه تجارت ماوراي بحار
به كار گرفتن نظريه هاي مكتب سوداگري در روابط بين انگلستان و مستعمراتش نقطه عطفي در تاريخ بوده است. مكتب سوداگري، سياست تجاري محدود كننده اي براي ثروتمند كردن كشور انگلستان بود، هم از طريق تحكيم موقعيت مؤسسات بازرگاني خود در امر تجارت، توليد صنعتي و كشاورزي توسط نمايندگي هايش و هم ضميمه كردن متصرفات ماوراي بحار و وابسته كردن كشورهاي تحت سلطه به اقتصاد كشور مادر. اين نظريه توسط پففر وكلاك در سال 1974 مطرح شده است.خدمات بيمه اي تقريباً در انحصار بازار لندن بود .بيمه دريايي نخستين رشته صنعت بيمه بود كه زمينه ورود به مستعمرات را فراهم كرد .نمايندگي هاي بيمه گران بزرگ مهم انگلستان در شهرهاي فيلادلفيا، نيويورك و بوستون تأسيس شدند و لندن در مورد قسمت اعظم فعاليتهاي آنها تصميم می گرفت. تا قبل از پايان سدة نوزدهم، فعاليت بيمه اي در خارج از اروپا را عمدتاً نمايندگي هاي شرکت هاي بيمه توسعه دادند. شركتهاي بزرگ بيمه انگليسي در هند غربي، آمريكاي جنوبي، آفريقاي جنوبي و خاور دور اداراتي تأسيس كردند. نكته ديگري كه از مرور تاريخچه فعاليت بيمه اي سده نوزدهم در خارج از اروپا استنباط مي شود اين است كه اين فعاليت ها موجب توسعه تجارت خارجي شده است، به طوري كه تا قبل از جنگ جهاني اول تقريباً همه نمايندگي‏ها در بندرگاه هاي تجاري مستقر بودند. شركت هاي بيمه انگليسي در آغاز براي ارزيابي و پرداخت خسارت در بيمه هاي دريايي توسط نمايندگي هاي خود در بعضي از اتاق هاي بازرگاني بريتانيا اقدام مي كردند.

2-1-8- ريسك پذيري و بيمه
روان شناسان و ساير دانشمندان در بررسي هاي آماري كه درباره افراد ريسك پذير و ريسك گريز انجام داده اند به اين نتيجه رسيده اند كه افراد متفاوت در موقعيت هاي داراي ريسك مشابه واكنش ها و رفتارهاي بسيار متفاوتي از خود نشان مي دهند. اين رفتار متفاوت ممكن است ناشي از پيش زمينه خانوادگي، آموزش، وضعيت اجتماعي ، تجربه هاي پيشين و موقعيت جغرافيايي باشد. بسياري ازصاحب نظران هم بر اين عقيده اند كه افراد در انتخاب بين ريسك گريزي يا ريسك پذيري تحت تأثير فرهنگشان قرار دارند. ام .تامپسون با بررسي بافت جمعيت ساكنان مناطق نزديك هيماليا (بودايي ها و هندوها) سعي كرد كه رفتار ريسكي آنها را بر اساس ارتباط بين فلسفه و شغل آنها توضيح دهد. نگرش ريسك پذيرها به جهان همانند تجار هيماليايي (بودايي ها) و نگرش ريسك گريزها همانند كشاورزان محتاط (هندوها) بود. پاسخ هندوها كه بافت گروهي دارند به عدم اطمينان منفي است. آنان ترجيح مي دهند كاري را كه از نتيجة آن مطمئن نيستند و ممكن است به نتيجه ديگري منتهي شود انجام ندهند . گرين (1971)، كوگان و والاچ (1974) در تحقيقات خود به اين نتيجه رسيده اند كه قبول ريسك عمدتاً منشاء فرهنگي دارد تا اين كه به علت محافظه كاري باشد. مك كرايمون و وارونگ (1986 ) بررسيهاي نظري و عملي جامعي براي فهميدن رفتار ريسكي افراد انجام دادند . برخي از اين مطالعات، عمدتاً بر ريسكي بودن موقعيت ها و برخي ديگر بر ميل افراد براي پذيرش ريسك در چنين موقعيت هايي متمركز شده اند. قسمت اعظم تحقيق صرف مطالعه اين مطلب شده است كه چگونه افراد موقعيت هاي ريسكي يكساني را كه در شرايط متفاوت قرار گرفته اند شناسايي و ارزيابي مي كنند و به آنها پاسخ مي دهند.

2-1-9- نظريه مطلوب انتظاري
نيومان و مورگنسترن در سال 1944 با انتشار كتاب نظريه بازي ها و رفتار اقتصادي ، نظريه مطلوبيت انتظاري را توسعه دادند.آنها اثبات كردند كه تحت مجموعه اي از اصول رفتاري در شرايط عدم اطمينان فرضيه هاي مطلوبيت انتظاري به جواب بهينه مي‏رسند. طبق اين نظريه ريسك گريزي مطلق معياري براي اندازه گيري انعطاف تابع مطلوبيت افراد است كه به طور جداگانه توسط پرات تعريف شده است. براين اساس فردي كه منحني تابع مطلوبيت وي حالت مقعر داشته باشد از قبول ريسك اجتناب كرده و به او ريسك گريز گفته مي‏شود. اگر تابع مطلوبيت حالت خطي داشته باشد يعني فرد به ريسك بي تفاوت است كه در اين حالت به او ريسك خنثي گفته ميشود؛ چنانچه تابع مطلوبيت حالت محدب داشته باشد در اين صورت فرد مذكور ريسك پذير ناميده ميشود. بنابراين مطلوبيت بازده انتظاري معين در يك نقطه معين از زمان براي افراد مختلف متفاوت است و دليل آن هم تفاوت منحني. مطلوبيت آنهاست اما مطلوبيت آن براي هر فرد معين ثابت است .
مقاله كلاسيك فريدمن و ساويچ در سال (1948) يكي از مهم ترين تلاشهايي است كه براي توضيح انتخابهاي افراد در شرايط عدم اطمينان با استفاده از تحليل مطلوبيت صورت گرفته است . رفتار افراد ظاهراً متناقض است زيرا در عين حال كه بيمه نامه مي خرند، بليتهاي بخت آزمايي نيز ميخرند .به همين دليل فريدمن وساويچ نتيجه گرفتند كه شكل تابع مطلوبيت بايد هم قسمت محدب و هم قسمت مقعر داشته باشد. فرض ريسك گريزي در نظريه مطلوبيت بيان ميكند كه مردم ترجيح ميدهند از وضعيت هاي داراي ريسك با خسارت زياد اجتناب كنند. اگر پوشش بيمه اي با قيمت عادلانه وجود داشته باشد برطبق نظريه مطلوبيت انتظاري، پيش بيني مي شود هنگامي كه خسارت بالقوه افزايش مي يابد تمايل افراد براي بيمه شدن بيشتر شود . كوگان و والاچ (1974) موارد مؤثر بر ريسك پذيري را بررسي و در نهايت دشوار بودن آن را تائيد كردند . هرشي و شوميكر در تحقيقاتي رفتار ريسك پذيري دانشجويان در قلمرو خسارتها را بررسي كردند. آنها با استفاده از پرسشنامه نشان دادند كه در زمينه بيمه درصد افرادي كه گزينه امن
(خريد بيمه) را براي حوادث پر خسارت ولي كم احتمال انتخاب ميكنند بيشتر از كساني است كه براي حوادث كم خسارت ولي پر احتمال به بيمه روي مي آورند .

2-1-10- دليل منطقي براي خريد بيمه
مطلوبيت انتظاري و ريسك گريزي تمام پديده هاي مربوط به خريدهاي بيمه اي بنگاه ها يا افراد را توضيح نمي دهند . بنگاه هاي تجاري كوچك ممكن است انگيزه هايي براي خريد بيمه (به علت ريسك گريزي) داشته باشند ولي سهامداران شركت هاي بزرگ مي توانند با استفاده از تنوع دادن به دارايي هاي خود، ريسك هاي قابل بيمه را كاهش دهند و يا آنها را كلاً از بين ببرند. ادبيات بيمه و مديريت ريسك تصديق كرده اند كه ارزش افزوده ناشي از خدماتي كه بر اساس قراردادهاي بيمه فراهم ميشود از جمله دلايل افراد براي خريد بيمه است، هر چند كه آنها ممكن است از لحاظ حمايت در برابر ريسك، درجه دوم محسوب شوند .
تئودورلویت و فیلیپ کاتلر جزو اولین پژوهشگرانی بودند که در مطالعات خود علاوه بر اهمیت به مشتریان، کارکنان شرکت را نیز در اولویت قرار دادند. آنها اینطور مطرح کرده اند که کارکنان یک شرکت نیز در حقیقت مشتریان آن شرکت می باشند و می بایستی نیاز و خواسته های آنان نیز مورد توجه قرار گیرد.
چنانچه ما کارکنان شرکت (کارمندان و مدیران) را در زمره مشتریان قرار دهیم پس می توان گفت: که ماهیت شرکت های بیمه ایجاب می کند که در راستای مشتری مداری حرکت کند و هر قدر در جذب و حفظ مشتریان موفق تر عمل نماید، دوام و بقای خود را استمرار خواهند بخشید و در اینجاست که مشتری در شرکت های بیمه در رأس هر سازمانی قرار داشته و تمامی عوامل سعی می کنند تا دریابند که نیاز مشتری چیست و چگونه می توان رضایت او را فرآهم کرد.
در خصوص اهمیت این تحقیق می توان گفت مشتری سود شرکت را تضمین می کند، کارمندان سرمایه شرکت را تأمین می کنند و مدیران ساختار شرکت را تعیین می کنند. از طرف دیگر وظیفه مدیریت بازاریابی نیز فراتر از صرف تبلیغات و آگهی است و یقیناً می بایستی منافع گروه های فوق را تأمین کند.
خطر كه پيشينه اي به قدمت تاريخ بشر دارد و حاصل كارش جز ويراني و ضرر و زيان نيست، از بدو خلقت انسان، پيوسته همراه او بوده و موجب دل مشغولي انسان بوده است. در آغاز خطر گسترة چندان پهناوري نداشت؛ اما رفته رفته و با توسعه جوامع بشري و با پيشرفت تمدن، ثروت و دارايي انسان افزون تر شد و ميزان درگيري انسان با خطر يا ريسك افزايش يافت. با رخ نمودن انقلاب صنعتي، تنوع ، تواتر و شدت ريسك روز به روز گسترش يافت، به طوري كه امروزه با پيشرفت تكنولوژي و ورود انواع فرآوردههاي صنعتي به زندگي بشر، به رغم تسهيلات فراواني كه براي رفاه انسان در پي داشته، ريسك هاي جديدي را با خود وارد اجتماع كرده است و آنها را با خطرهاي متفاوتي مواجه ساخته است. با توجه به ماهيت ريسك، به روشهاي متعددي مي توان با آن برخورد كرد. مهمترين و مؤثرترين شيوة استفاده از بيمه يا انتقال ريسك به بيمه گر است. در اين ميان انسان و جوامع بشري راه گريزي جز مقابله با خطرهاي پيرامون محيط زندگي خود نداشته و ندارند و اين امر ميسر نخواهد بود مگر با اتخاذ تدابيري انديشمندانه و هوشمندانه كه انسان امروز قرن بيست و يكم به مدد خرد، تدبر و زندگي اجتماع خود در كنار ديگر همنوعان قادر است بر حوادث، خطرات و بلاياي جبران ناپذير طبيعي و غير طبيعي اطراف خود فائق آيد. همانطور كه اشاره گرديد يكي از مهمترين راههاي مقابله استفاده از بيمه است كه « نوعي تعاون و همياري اجتماعي به منظور سرشكن كردن زيان فرد و يا افراد معدود بين همه افراد گروه يا جامعه است» .
از آنجايي كه هر جامعه فرهنگ مخصوص به خود را دارد و فرهنگ نيز به «مجموعه نگرشها، اعتقادات، آداب و رسوم، عرف ها، ارزش ها و اعمالي گفته مي شود كه در هر گروهي مشترك و مطرح است و گروه را مي توان بر حسب ويژگي هايي نظير قوميت مذهب، سياست و جغرافيا و … تعريف كرد» بنابراين با استناد به اين تعريف مي توان به فرهنگ آسيايي، فرهنگ جوانان، فرهنگ بيمه و نظاير آنها اشاره كرد.
آنچه كه در اينجا مي توان به آن اشاره نمود این است كه استفاده از بيمه به عنوان عاملي در جبران تنها بخشي از خسارات و بلايايي كه انسان با آن مواجه است و توسعه فرهنگ آن در بين جوامع بشري از دغدغه هاي فكري بسياري از افراد بشر است كه به وقت خطر و وقوع حادثه و اتفاقات ناخواسته، حداقل تا حدودي آرامش خاطر و آسايش خيال وي را فراهم نمايد.

2-2- آشنایی با بیمه ایران
2-2-1- قانون تاسیس بیمه مرکزی جمهوری اسلامی ایران
2-2-1-1- فصل اول- تشکیل و موضوع
ماده 1- به منظور تنظیم و تعمیم و هدایت امر بیمه در ایران و حمایت بیمه گذاران و بیمه شدگان و صاحبان حقوق آنها همچنین به منظور اعمال نظارت دولت بر این فعالیت موسسه ای به نام بیمه مرکزی ایران طبق مقررات این قانون به صورت شرکت سهامی تاسیس می گردد.
ماده 2- سرمایه بیمه مرکزی ایران پانصد میلیون ریال است که به پنجاه سهم ده میلیون ریالی با نام تقسیم می شود و تمامی آن متعلق به دولت و غیر قابل انتقال است و افزایش آن با تصویب مجمع عمومی امکان پذیر است . مبلغ مزبور از محل اندوخته های شرکت سهامی بیمه ایران تامین خواهد شد.
ماده 3- مرکز اصلی بیمه مرکزی ایران تهران است و بیمه مرکزی ایران می تواند در هر جا که لازم بداند به شرکت سهامی بیمه ایران نمایندگی بدهد.
ماده 4- بیمه مرکزی ایران تابع قوانین و مقررات عمومی مربوط به دولت و دستگاههایی که با سرمایه دولت تشکیل شده اند نمی باشد مگر ان که در قانون مربوط صراحتاً از بیمه مرکزی ایران نام برده شده باشد ولی نسبت به مواردی که در این قانون پیش بینی نشده باشد بیمه مرکزی ایران تابع قانون تجارت است.
“بيمه ايران” در تاريخ 15 آبان سال 1314 بعنوان نخستين بيمه ايراني پا به عرصه فعاليت گذاشت و به اين ترتيب اولين بيمه ملي در کشور تأسيس شد و بلافاصله در شهرهاي مشهد– شيراز– اصفهان– همدان– اهواز و بوشهر نمايندگيهاي خود را تأسيس نمود و در اولين سال 62% بازار بيمه کشور را در اختيار گرفت و تا سال 1367 بعنوان تنها بيمه دولتي فعاليت مي کرد.
در اولين روزي كه شركت سهامي بيمه ايران شروع بكار كرد مرحوم داور وزير ماليه وقت كه در حقيقت بايد تأسيس شركت سهامي بيمه ايران را تا اندازه زيادي مرهون علاقه و پشتكار او دانست خطاب به‏كارمندان بسيار محدود شركت چنين گفت: “من به شركت بيمه جديد التأسيس به اندازه بانك ملي ايران علاقمندم و اهميت اين شركت براي كشور به اندازه بانك ملي است. سعي كنيد تشكيلات منظم و درستي داشته باشيد و حتي از اول به تأسيس شعب در خارج كشور مثل بغداد و كراچي و بمبئي اقدام نمائيد و كارمندان تحصيل كرده داشته باشيد و آنها را براي فعاليت حاضر نمائيد. البته اسم اين شركت بزودي در تمام دنيا معروف خواهد شد.” بعد از اين نطق كوتاه و مؤثر مرحوم داور تقاضا كرد كه براي اولين بار منزل خود او بوسيله شركت سهامي بيمه ايران بيمه شود و بدين ترتيب اولين بيمه نامه آتش سوزي در تاريخ 14 آبان ماه 1314 بنام مرحوم داور صادر گرديد. تاريخ مزبور در تاريخ اقتصادي كشور اهميت خاصي دارد. چون مؤسسات بيمه هر كشوري از اركان اوليه اقتصادي آن كشور بشمار مي رود و عمل بيمه در دنيا ملاك درجه ترقي در تنزل اقتصادي است. قسمتي از