نابودی ازن در عرض جغرافیایی،پایان نامه حفاظت از لایه ازن

نابودی ازن در عرض های جغرافیایی

 

ازن فقط در قطب جنوب نابود نشده است از سال 1987 تا 1991 که بدترین سال ها در این زمینه بوده است یا درصد کاهش ازن برفراز استرالیا و جنوب آن و نیز نیوزیلند رخ داده است و هر بار این کاهش ماه ها دوام داشته است در هر دو نیمکره میزان کاهش ازن در عرض های جغرافیایی نزدیک استوا اندازه گیری شده و این کاهش به وجود کلروبرم در اتمسفر نسبت داده شده است در نیمکره شمالی کاهش ازن در زمستان از سال 1970 ثبت شده است اما شواهد جدیدی برای کاهش مقدار ازن در هر بهار و تابستان در هر دو نیمکره در عرضهای جغرافیایی بالا ( 45 درجه) به میزان 5/3 درصد بیشتر از سالهای 1991-1979 وجود دارد و نسبت تخریب دهه 80 نسبت به دهه 70 تقریبا (دو) درصد برآورد شده است پیش بینی میشد که در سال 1990 این میزان به همان اندازه دهه 80 باشد اما در سال 2000 این کاهش ازن در زمستان به 6 درصد برسد که همینطور هم شد در مناطق آلوده درصد تخریب خیلی بیشتر از پیش بینی ها بود.[1]

 

گفتار چهارم:نابودی ازن در قطب جنوب

 

هر ساله در آغاز فصل بهار و درست زمانی که اولین اشعه های خورشید جو قاره جنوبگان را روشن میکند پدیده ای بدنه از قطب جنوب شکل می گیرد که حیات موجودات زنده ی کره ی زمین را با مخاطره مواجه می سازد ابرهای زیبایی که در فصل زمستان در دمای پایین تر از 78 درجه سانتی گراد و ارتفاع حدود بیست کیلومتری بر فراز قطب جنوب شکل گرفته اند با دریافت اولین اشعه خورشید در پس جلوه ی زیبایی خود پدیده ای را بدنبال دارد که اثرات زیان بار بسیاری را برای ساکنان کره زمین به ارمغان می آورد. این ابرها طی فصل زمستان محل تجمع انواع گازهایی هستند که با فرا رسیدن فصل بهار سبب کاهش شدید ازن بر فراز قطب جنوب می شوند در سال 1985 پرفسور فارمن و همکارانش از پژوهشگران مرکز بریتانیایی بررسی قطب جنوب نتایجی منتشر کردند که نشان میداد لایه ازن بر فراز قطب جنوب در طول فصل بهار نیم کره ی جنوبی بطور قابل ملاحظه ای نازک شده است آنها این پدیده را حفره ی ازن قطب جنوب نامیدند از آن پس دانشمندان هر ساله در پایان ماه سپتامبر شاهد پدیدار شدن حفره ی ازنی برفراز قطب جنوب هستند که طی ماه اکتبر و نیمه اول نوامبر گسترش می یابد و در برخی سال ها وسعتی برابر با مساحت آمریکایی پیدا می کردند و سپس طی روزهای پایانی ماه نوامبر و ماه دسامبر مجددا ترمیم میشود.[2]

دلیل نابودی ازن در بالای قطب جنوب وجود حلقه ای از هوای سرد 85 درجه سانتی گراد به همراه کریستال های یخ، برف در زمستان است در شب قطبی نه نوری به این حلقه میرسد و نه جریان هوای گرم عرض های پایین تر و آن انتقال می یابد بدین ترتیب ابری از کریستال های یخ مواد و ترکیبات حاوی کلروبروم و همچنین اسید سولفوریک و اسید نیتریک در سطح پایین تراستراسفری و ترکیبات حاوی کلروبرک نقش اصلی را در کاهش ازن در بالای قطب جنوب دارد.[3]

 

[1] – همان.

[2] – مفیدی، عباس، مجله رشد، آموزش زمین شناسی، شماره 44 بهار 85.

[3] – قاسمی بگتاش، مجله دانش جغرافیا، شماره 3 ، بهار 80.