قلمرو تدلیس//پایان نامه تدلیس در نظام حقوقی

قلمرو تدلیس

موضوع مهم در اینجا این است که اگر تدلیس پیش از تراضی باشد موجب خیار می گردد ولی تدلیس در مقام اجرای تعهد به عقد صدمه نمی زند. پس تدلیس در اوصاف مورد معامله مقید به فرضی است که عین معین می باشد(تدلیس در عین کلی وجود ندارد) بدیت ترتیب که کالائی با اوصاف معین به طور کلی فروخته شود در هنگان تراضی مصداق خارجی آن معین نیست تا امکان تدلیس در آن نرود. زمان تسلیم نیز مورد عقد است بنابراین اگر خریدار یا فروشنده در مصداق تعیین شده تدلیس کند و سعی کند آن را مطابق نمونه اوصاف شده در عقد جلوه دهد پس از کشف حیله مورد نظر، طرف قرارداد می تواند آن را بازگرداند و اجرای درست عقد را درخواست کند و نیازی به فسخ آن احساس نمی شود، مگر اینکه به استناد دلایل خارجی اجرای آن نا ممکن یا دشوار باشد و در این صورت نیز مبنای فسخ تخلف شده از شرط است نه تدلیس[1].

با این اوصاف اگر فروشنده ای برای فریب خریدار اوصاف خاصی را به کالائی نسبت دهد مانند وسیله ای تک کاره را به چند کاره اعمال نماید، در اینجا تدلیس صورت می شود زیرا مربوط به انعقاد قرارداد است نه اجزای آن، به همین اساس ماده 439 قانون مدنی مقرر می دارد که:

اگر بایع تدلیس نموده باشد مشتری حق فسخ بیع را خواهد داشت و همچنین است بایع نسبت به ثمن شخصی در صورت تدلیس مشتری، عقد بیع نمونه شایع عرضی است که بر آن آسان کردن بیان آورده می شود ومبیع و ثمن محل متعارف حیله گریهاست وگرنه هیچ ویژگی خاصی در آنها نیست که حکم تدلیس را مخصوص به خود کند. این گونه نیست که بتوان فریب ها را مورد شمارش قرارداد والبته نیازی هم به انجام این کار احساس نمی شود والبته نمونه های متعدی نیز وجود دارد که تدلیس در عقود دیگری (غیر از بیع) و در مسائل پراکنده صورت می گیرد.

برای مثال فردی به واسطه شهادت اشتباه دیگری خود را متمکن نشان دهد و طلبکار بر اساس این فریب ضمانت او را می پذیرد. فروشنده منزلی اقدام به بیان اوصاف نادرست در مورد منزل خود می نماید تا بتواند ان را با قیمت بالاتری به قروش برساند. بیمه گذار اطلاعات نادرستی را در اختیار بیمه گر قرا می دهد تا خطر را ناچیز جلوه دهد. خواستگاری خود را صاحب عنوان و با استفاده از اسناد و هویت دیگری خود را هنرمند و فردی معروف معرفی می نماید و کارمندی که در امتحان ورودی تقلب می کند تا استخدام شود[2]. فوتبالیستی خود را بازیگر تیمی سر شنای معرفی می کند تا بتواند قرارداد بالاتری را منعقد کرده و پول بیشتری را دریافت نماید یا اینکه مصدومیت خود را پنهان نماید.

[1]  کاتوزیان- دکتر ناصر – قواعد عمومی قراردادها- ج5- ش1033

[2] کوربن – قراردادها- اشتباه- حقوق ی ناشی از تدلیس- ش618- ص 575- به نقل از استاد کاتوزیان- دکتر ناصر، قواعد عمومی قراردادها- ج5- ش1033