سخنان امام (ره) قبل از انقلاب اسلامی

قبل از پیروزی انقلاب اسلامی حضرت امام (ره) بیشتر نگاه انتقادی به دانشگاه داشته اند، همواره به وضعیت نامناسب دانشگاه ها اعتراض کرده اند
در این دوره حضرت امام (ره) به مسائل کلیدی اساسی درباره دانشگاه اشاره می کنند و کمتر به جزئیات و ارائه دانشگاه مطلوب می پردازند
اما هر چه به بهمن 1357 نزدیکتر می شویم حضرت امام (ره) علاوه بر رد دانشگاه زمان طاغوت، ویژگی های دانشگاه اسلامی را طرح می کنند

1- ir/search/%D9%88%D8%A7%D8%A8%D8%B3%D8%AA%DA%AF%DB%8C/” title=”وابستگی”>وابستگی رها شود به تبع آن فرهنگ جامعه مستقل خواهد شد
«اینها، دانشگاه ها را با هر قدرتی که داشتند عقب نگه می داشتند

این هم برای این بود که می دیدند اگر دانشگاه به طور صحیح عمل کند و مستقل باشد، بعد که این جوان ها از دانشگاه بیرون بیایند ضد استعمار بیرون می آیند

»
(همان، جلد6، ص 16)

همچینن ایشان در سخنرانی در جمع وزیر فرهنگ و ارشاد وقت و استادان دانشگاه گفته اند: «بزرگترین تحولی که باید بشود در فرهنگ باید بشود

برنامه های فرهنگی، تحول لازم دارد
فرهنگ باید متحول شود

کار اساسی شما آن است که در فرهنگ است

»
(همان، جلد 7، ص 474)

ایشان لازمه استقلال یک کشور را استقلال فرهنگ آن کشور می دانند و اشاره می کنند که فرهنگ یک کشور باید از دانشگاه درست شود

از سوی دیگر حضرت امام (ره)، استقلال را در دو جنبه مورد ملاحظه قرار می دهند، استقلال فکری و استقلال عملی «این بازی خوردن های ما ا از غرب و غربزده شدن ما، بسیاری از مسائل و مشکل برای ما پیش آورده
انشاء ا

استقلال فکری پیدا کنید، دانشگاه مستقل بشود؛ هم فکراً و عملاً و مبدأ خیرات بشود

» (همان، جلد 9، ص 236)

استقلال فکری، دیگر نکته ای است که ایشان بسیار به آن تأکید داشته اند
مقصود حضرت امام (ره) از استقلال فکری، اراده برای ایستادن روی پای خود است؛ یعنی دانشگاه باید به دانشجویان ما ir/search/%D8%A7%D8%AF%D8%B1%D8%A7%DA%A9/” title=”ادراک”>ادراک می کنند، طبیعت را مهار نمی کنند برای معنویت
اسلام به علوم طبیعی نظر استقلالی ندارد

اسلام، طبیعت را مهار می کند برای واقعیت و همه را رو به وحدت و توحید می برد»
(همان، جلد8 ، ص 433)

ایشان پس از بیان این مطلب، ضمن ارزشمند شمردن علوم طبیعی، به مرتبه نازل این علوم اشاره می کند« تمام علومی که شما اسم بردید و از دانشگاه های خارجی تعریف می کنید- و تعریف هم دارد- اینها یک ورق از عالم است؛ آن هم یک ورق نازل تر از همه اوراق عالم» و اینکه مرتبه این علوم در مقابل علم الهی از مرتبه ای بسیار پایین تر برخوردارند
«جمیع علوم طبیعی در قبال علوم الهی بسیار نازل است
چنانکه تمام موجودات طبیعی در مقابل موجودات الهی بسیار نازل هستند

اسلام در همین طبیعت یک معنای دیگری می خواهد

اسلام برای برگرداندن تمام محسوسات و تمام عالم به مرتبه توحید است
تعلیمات اسلامی، تعلیمات طبیعی نیست، تعلیمات ریاضی نیست
همه اینها را دارد؛ لکن اینها مهار شده به توحید، برگرداندن همه طبیعت و همه ظلل های ظلمانی به آن مقام نورانی، که آخر مقام الوهیت است

آن معنایی که از علوم دانشگاه ها می خواهیم

همین معنا نیست که الان در سطح ظاهر است

آنی که اسلام می خواهد از تمام علوم چه طبیعی و چه غیر طبیعی این است که تمام اینها مهار بشود به علوم الهی و برگشت به توحید بکند
هر علمی جنبه الوهیت در آن نباشد، یعنی انسان طبیعت را می بیند، خدا را در آن ببیند و از دانشگاه ها هم این معنا مطلوب است

» (همان، ص 434)

5- انسان سازی در دانشگاه : حضرت امام (ره) در بسیاری از بیانات خود به بیان چگونگی و علت این تقدم تزکیه بر تعلیم پرداخته اند
ایشان از تزکیه و تهذیب منظور خاصی در نظر دارند
همراه بودن ایمان و علم با هم، تقوای عالم، تربیت صحیح و همراه بودن تعلم با تربیت، نکاتی هستند که حضرت امام (ره) پس از اشاره به تهذیب، تزکیه و پرورش به آنها اشاره می کنند
« مبدأ همه خیرات و مبدأ همه ترقیاتی که برای یک مملکت هست چه در جهت مادیت و چه در جهت معنویت، این است که ایمان در کار باشد
باید شما و ما دست به هم بدهیم برای قشر آتیه که اینها مقدرات مملکت دستشان است ایمان ایجاد کنیم
شما از دانشگاه، مؤمن بیرون بدهید

نه عالم

عالم وقتی مؤمن شد، عالم وقتی متقی شد، آن است که منشأ خیرات و برکات است

»(همان، جلد 7 ، ص 473)

ایشان هدف غایی و فلسفه وجودی دانشگاه را انسان سازی می داند
«

معنویات است که باید از دانشگاه به همه اقشار سرایت کند

دانشگاه باید مرکز درست کردن انسان باشد

اگر انسان ساخته بشود همه چیز به صورت معنویت درمی آید

» (همان، جلد 8، ص 61)

« دانشگاه کوشش کند (هم حوزه و هم دانشگاه) انسان درست کنندو همه دنبال این باشید: انسان

اگر در دانشگاه شما انسان درست شد او می خواهد ملت را نجات بدهد

»( همان، ص 68)

«دانشگاه در هر کشوری

نقش شان این است که انسان درست کنند
مأمور ساختن انسان است دانشگاه »
(همان، ص 93)

6- بیداری دانشجویان: از ملاک های مهم دانشگاه اسلامی، جدید