اهمیت اخلاق حرفه ای در مدیریت و نحوه پیاده‌سازی آن

اخلاقرتمی توان تحقیق در ماهیت و سطوح اعتقادی افراد است، آن جایی که اخلاقیات را به معنای باورها، استانداردها و قوانین رفتار اخلاقی در نظر بگیریم
(تایلر[1]63:1975)

اخلاق در اصطلاح علمای اخلاق عبارت از«ملکات نفسانی» است که این ملکات نفسانی یا از فضایل (مانند شجاعت، سخاوت، عفت، صداقت و امانت) و یا از رذایل (مانند دروغ، ترس، بخل، کینه و حسد) است
اخلاق در حقیقت ملکاتی (قدرت و توانایی انجام کاری که در اثر تمرین و ممارست در طبیعت انسان متمکن و جایگزین می شود) است که در نفس انسان حاصل می شود و بر سلوک و رفتار او تأثیر می گذارد، تا به اعمال انسان در زندگی جهت دهد (کلهر1383)
در این معنا موضوع اخلاق، روح انسان است، به شکلی که زشتی و زیبایی خُلق، از ویژگی های«روح» است (واثقی، 161:1384)
بنابراین می توان گفت اخلاق یک«حالت درونی است که آن را از رفتار و کردار فرد کشف می کنیم» (جوادی آملی،  6:1381)

دانشمندان اروپایی نیز هر کار نیک و عمل پسندیده را اخلاق دانسته، و اعمال زشت و رفتارهای شرورآمیز را خلاف اخلاق معرفی کرده اند، ولی با این تفاوت که این رویکرد تنها به شکل و قالب عمل متوجه است و نقش نیت و انگیزه را نادیده می گیرد
برخی مانند هگل، اخلاق را عبارت از پیروی و [2]معتقدند که موضوعاتی همچون انصاف، [3]2003)

 

دی
جورج  [4]اخلاقیات را این گونه تعریف می کند: « تلاشی نظام یافته برای دریافت تجربه اخلاقی و معنوی جامعه و افراد، از طریق تعیین مقرراتی که باید برای اداره رفتار انسانی، مورد استفاده قرار گیرد
دنبال کردن ارزش های درست و صفات مشخصه ای که بهبودی در زندگی او موجب می گردند
سالمون[5] معتقد است که اخلاقیات موضوعی نگرشی است که مواردی همچون مصادیق ذیل را شامل می شود: گذاشتن هر فعالیت و هدف در جای خودش، دانستن این که چه کاری درست و چه کاری نادرست است، دانستن این که چه خواسته ای درست و چه تمایلاتی اشتباه می باشد
ولاسکوئز[6] اخلاقیات را این گونه تعریف می کند: فعالیت بررسی استانداردهای معنوی و وجدانی یک فرد یا یک جامعه، و پرسش در خصوص این که این استانداردها (استانداردهای منطقی و یا غیر منطقی) چگونه در زندگی ما به کار برده می شوند( سونسون و وود2003  [7])

 

2-6 ) اخلاق دراسلام

اخلاق در اسلام یکی از سه رکن مهم عقاید، احکام و اخلاق است، که قدم اول در تعلیم اعتقاد به مبدأ است
در سایه اعتقاد به خدا، دوام و استمرار اخلاق حاصل می شود
ایمان قلبی، اراده را به حرکت در می آورد و رفتار را بر می انگیزد
برای اخلاق بدون زمینه اعتقادی نقطه اتکائی نیست و اخلاق با عقیده پیوند ناگسستنی دارد
ایمان و یقینی که مایه آرامش و اطمینان نفس برای عمل است، شرط ضروری است
لذا می توان گفت که اخلاق هیچ جایی شکوفاتر از ضمیر مؤمن نمی یابد و مفهوم الزام و تکلیف که تکیه گاه نظام اخلاقی است و مسئولیت که ناشی از الزام اخلاقی است، پایگاهی استوارتر از ایمان قلبی ندارد
کمال مطلوب افعال اخلاقی در سودجویی نیست، زیرا سر و کار اخلاق با مسأله ارزش هاست و ارزش اخلاقی مستقل از سود و گاهی حتی بر ضد آن (مانند ایثار و فداکاری) است، که اخلاق در این معنا به سه دسته تقسیم می شود:

2-6-1))اخلاق فردی: رفتار هر انسانی صرف نظر از منزلت، جایگاه اجتماعی و عناوین شغلی، خوب یا بد است
کسی که در رفتار ارتباطی درون شخصی، به خود دروغ می گوید و خود را فریب می دهد، مرتکب رفتار زشت و ناپسند شده است و او را می توان فرد ضد اخلاقی دانست
همچنین کسی که با خود صریح و صادق است، در رفتار با خود، اخلاقی است (قراملکی،103:1382)
کسی که به دلیل مصلحت بینی، از واقع بینی    دور می افتد و هر باوری را سنجیده و ناسنجیده می پذیرد، رفتار غیر اخلاقی دارد
بنابراین، هر فردی صرف نظر از این که شاغل است یا خیر، نسبت به رفتارهای خود دارای مسئولیت است
فرد در زندگی شخصی خود نسبت به خود، خانواده، شهروندان و تمام کسانی که با آنها در ارتباط است، مسئولیت اخلاقی دارد
در این معنا اخلاق فردی بر هر نوع اخلاق دیگر، تقدم دارد
زیرا اخلاق بسی فراتر از شغل افراد است
انسان ها در مشاغل خود باید اخلاقی باشند، اما در اخلاق ورزی لزوماً محتاج شغل و عنوان نیستند

2-6-2) اخلاق شغلی: منظور از اخلاق شغلی، مسئولیت اخلاقی فرد از حیث شغل است
اخلاق شغلی از طرفی مانند اخلاق فردی بر مسئولیت افراد به عنوان شخص حقیقی تأکید دارد
از طرف دیگر بر خلاف اخلاق فردی، عنوان برخاسته از شغل را نیز در مسئولیت های اخلاقی لحاظ می کند
در این معنا، یک پزشک به عنوان شخص حقیقی مسئولیت اخلاقی دارد
مسئولیت های اخلاقی او برخاسته از شغلی است که بر دوش گرفته است، به گونه ای که اگر شغل دیگری می پذیرفت، مسئولیت های اخلاقی وی نیز تغییر می کرد
لذا هر شغلی به اقتضای حرفه ای مسئولیت های اخلاقی خاصی می طلبد

2-6-3)اخلاق سازمانی: سازمان فراتر از افرادی که در آن کار می کنند ، هویت جمعی خاصی دارد که این هویت نه در تک تک افراد موجود است و نه با صرف جمع شدن افراد به دست می آید
سازمان ها به همین دلیل (هویت مستقل از افراد آن) مسئولیت دارند و مانند اشخاص قابل بازخواست هستند
یک سازمان، به عنوان ir/%d9%88%db%8c%da%98%da%af%db%8c%e2%80%8c%d9%87%d8%a7%db%8c-%d8%a7%d9%81%d8%b1%d8%a7%d8%af-%d8%af%d8%a7%d8%b1%d8%a7%db%8c-%d8%a7%d8%ae%d9%84%d8%a7%d9%82-%d8%ad%d8%b1%d9%81%d9%87%e2%80%8c%d8%a7%db%8c/ ” title=”اخلاق حرفه ای”>اخلاق حرفه ای

درابتدا مفهوم اخلاق حرفه ای به معنای ir/%d8%b6%d8%b1%d9%88%d8%b1%d8%aa-%d9%88-%da%a9%d8%a7%d8%b1%d8%a8%d8%b1%d8%af-%d8%b4%d8%a7%db%8c%d8%b3%d8%aa%da%af%db%8c%e2%80%8c%d9%87%d8%a7-%d8%af%d8%b1-%d8%ad%d9%88%d8%b2%d9%87-%d9%85%d8%af%db%8c/ ” title=”منابع انسانی”>منابع انسانی مطرح می شد (قرا ملکی، 1382)

 

 

2-9 ) ویژگی های اخلاق حرفه ای

امروزه در اخلاق حرفه ای، تلقی « شما حق دارد و من تکلیف» ، مبنای هر گونه اخلاق درکسب و کار است
این مبنا از رفتار ارتباطی فرد، به صورت اصلی برای ارتباط سازمان با محیط قرار می گیردو سازمان با دغدغۀ رعایت حقوق دیگران، از تکالیف خود می پرسد
ویژگی های اخلاق حرفه ای درمفهوم امروزی آن عبارت اند از : دارای هویت علم و دانش بودن، داشتن نقشی کاربردی، ارائۀ صیغه ای حرفه ای، بومی و وابسته بودن به فرهنگ، ir/9136-2/ ” title=”اعتماد به نفس”>اعتماد به نفس دارد؛ به مهارت بالایی در حرفه خود دست پیدا می کند؛ جدی و پرکار است؛ به موقعیت فعلی خود راضی نیست و از طریق شایسته دنبال ارتقای خود است؛ سعی نمی کند به هر طریقی در رقابت برنده باشد

2-9-3)صادق بودن

مخالف ریاکاری و دورویی است؛ به ندای وجدان خودگوش فرا می دهد؛ در همه حال به شرافت مندی توجه می کند؛ شجاع و با شهامت است

2-9-4)احترام به دیگران

به حقوق دیگران احترام می گذارد؛ به نظر دیگران احترام می گذارد؛ خوش قول وقت شناس است؛ به دیگران حق 1 Taylor

1Connock and jahns

2 Orme & Ashton

3De gorge

4Solomon

5Velasques

6 Svensson & Wood